Ονομάζομαι Ανδρέας Κουτέπας και είμαι επικεφαλής της αποστολής των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στο Αφγανιστάν. Αυτό είναι το πρώτο μου γράμμα, αλλά το επόμενο διάστημα θα είμαστε σε επαφή, για να σου μεταφέρω πώς η σταθερή σου υποστήριξη μετατρέπεται σε ουσιαστική φροντίδα για τους ασθενείς μας.
Σου γράφω από την Καμπούλ, όπου πλέον μπορεί κάποιος να φτάσει με εμπορικές πτήσεις, αφού μέχρι πέρυσι, λόγω της διεθνούς απομόνωσης της χώρας, οι αποστολές μας έφταναν εδώ με το μισθωμένο αεροπλάνο των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, μέσω Τατζικιστάν.
Αυτή η εξέλιξη είναι μέρος μιας όλο και μεγαλύτερης – επιφανειακής θα έλεγα – «κανονικότητας» που δείχνει να αποκτά το Αφγανιστάν αφού, όταν οι Ταλιμπάν πήραν την εξουσία τον Αύγουστο του 2021, η χώρα απομονώθηκε, όλες οι πρεσβείες έκλεισαν και οι πτήσεις σταμάτησαν, με αποτέλεσμα το Αφγανιστάν να αποκοπεί από τον υπόλοιπο κόσμο.
Οι Ταλιμπάν ωστόσο, κατάφεραν να βελτιώσουν την κατάσταση ασφάλειας στη χώρα, επικρατώντας των άλλων ένοπλων ομάδων όπως το Ισλαμικό Κράτος, επιβάλλοντας δια των όπλων μια φαινομενική ειρήνη. Έτσι, όσο απίθανο κι αν ακούγεται, έκαναν την εμφάνιση τους και οι πρώτοι τουρίστες!
Η κατάσταση στη χώρα παραμένει πολύ δύσκολη. Το σύστημα υγείας είναι υποχρηματοδοτημένο και υποστελεχωμένο. Οι περισσότεροι μορφωμένοι Αφγανοί (ειδικά οι γιατροί) έχουν εγκαταλείψει τη χώρα. Σαν να μην έφτανε αυτό, η κυβέρνηση των Η.Π.Α. σταμάτησε κάθε ανθρωπιστική και αναπτυξιακή βοήθεια που έστελνε η χώρα στο Αφγανιστάν, με αποτέλεσμα να κλείσουν πάρα πολλά κέντρα υγείας, να σταματήσουν προγράμματα των Ηνωμένων Εθνών και να αναστείλουν τη λειτουργία τους πολλές διεθνείς και τοπικές ΜΚΟ. Το όλο πλήγμα στη χρηματοδότηση υπολογίζεται στα 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η κατάσταση είναι δύσκολή και οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα καλούμαστε να καλύψουμε αυτό το κενό που υπάρχει στο χώρο της υγείας. Επικεντρωνόμαστε στη δευτεροβάθμια υγεία, δηλαδή στα νοσοκομεία. Συνολικά στη χώρα, εργαζόμαστε σε 6 νοσοκομεία, τα 2 εκ των οποίων λειτουργούνται αποκλειστικά από εμάς. Ως προτεραιότητα, έχουμε θέσει τα παιδιά και την αναπαραγωγική υγεία, που είναι και τα πιο ευαίσθητα σημεία στην υγεία μιας χώρας. Οι πιο πολλοί θάνατοι αφορούν παιδιά, γυναίκες σε κύηση, λεχώνες ή νεογέννητα.
Από το 2020, έχει διπλασιαστεί ο αριθμός των παιδιών που έρχονται στα νοσοκομεία μας. Για παράδειγμα, από 54.000 παιδιά κάτω των 5 ετών που επισκέπτονταν το 2020 το νοσοκομείο μας στην περιοχή Χελμάντ στο Νότιο Αφγανιστάν, το 2024 ήρθαν 122.000.
Στην πόλη Χεράτ, κάθε μέρα έρχονται στη διαλογή των ασθενών 1.500 παιδιά κατά μέσο όρο, ενώ συχνά ξεπερνάμε τα 2.000, με το προσωπικό μας να βρίσκεται στα όρια των αντοχών του.
Το δικό μου κομμάτι, αυτό του επικεφαλής της αποστολής, είναι διοικητικό. Πρώτη μου προτεραιότητα είναι η ασφάλεια του προσωπικού και των ασθενών. Δυστυχώς, υπάρχουν πολύ συχνά περιστατικά με επιθέσεις, από διάφορες ένοπλες ομάδες όπως το Ισλαμικό κράτος. Αυτές στοχεύουν και τους Ταλιμπάν, αλλά και τα Ηνωμένα Έθνη ή τα προγράμματα μας, αφού θεωρούν ότι είναι δόλια και γίνονται με στόχο να υπονομεύσουμε τη χώρα και τη θρησκεία. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επίθεση που δέχτηκε τον Μάιο του 2020 το μαιευτήριο που υποστηρίζαμε στην Καμπούλ, όπου δυο μωρά, 16 γυναίκες που μόλις είχαν γεννήσει, καθώς και μια μαία των Γιατρών Χωρίς Σύνορα εκτελέστηκαν εν ψυχρώ από ένοπλους που εισέβαλλαν στο νοσοκομείο.
Στη δουλειά μου, κάτι εξαιρετικά χρονοβόρο, είναι ο συντονισμός με τις άλλες οργανώσεις στη χώρα, τις τοπικές αρχές, το υπουργείο υγείας, τα Ηνωμένα Έθνη, κοκ, αλλά και εσωτερικά: με τα διαφορά τμήματα της οργάνωσης (οικονομικό, τεχνικό, ιατρικό), όπως και με τα κεντρικά γραφεία του Παρισίου. Όλα αυτά απαιτούν από πλευράς μου πολλή ενέργεια. Έτσι, ο ελεύθερος χρόνος μου είναι σχεδόν ανύπαρκτος. Άλλωστε, με τις συνθήκες ασφαλείας στην Καμπούλ, η έξοδος από τη βάση μας, όπου γραφείο και διαμονή είναι στο ίδιο συγκρότημα, είναι απαγορευμένη.
Ευτυχώς, είμαστε μια πολυεθνική ομάδα. Το διεθνές προσωπικό που συμβιώνει στο οίκημα της Καμπούλ, μετρά 30 άτομα, ενώ σε όλη τη χώρα είμαστε πάνω από 120 άτομα διεθνές προσωπικό, με πάνω από 60 εθνικότητες. Άρα, υπάρχει πάντα κάποιος καινούργιος άνθρωπος για να μιλήσεις, αλλά και κάποιο εξωτικό φαγητό που μαγειρεύεται στην κοινή κουζίνα για να δοκιμάσεις.
Στο επόμενο γράμμα μου θα αναφερθώ στη θέση της γυναίκας, που εδώ στο Αφγανιστάν είναι εξαιρετικά δύσκολη. Τόσο δύσκολη, που θα αποτελέσει εξ ολοκλήρου το περιεχόμενο της επόμενης επικοινωνίας μου.
Σε ευχαριστώ που θα είσαι σταθερά δίπλα μου σε αυτό το δύσκολο ταξίδι και σύντομα θα έχω να μοιραστώ μαζί σου περισσότερες πληροφορίες για το πώς εξελίσσεται η αποστολή. Μέχρι τότε, συνέχισε να επισκέπτεσαι το www.protigrammi.msf.gr, ώστε να μαθαίνεις όλα όσα συμβαίνουν στις δράσεις των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στα πιο απομακρυσμένα μέρη του κόσμου.
Ανδρέας Κουτέπας
Επικεφαλής Αποστολής
